Perse femrat jetojne me gjate se meshkujt?

Ne vendet e industrializuara femrat jetojne mesatarisht 5-10 me gjate se meshkujt ndersa te 85% e personave mbi 100 vjec jane femra? Si shpjegohet nje gje e tille? Ja disa pergjigje te kesaj pyetje sipas Tom Pearls i Universitetit te Bostonit.

Ne rradhe te pare eshte vonesa e problemeve kardio-vaskulare tek femrat. Femrat perballen me probleme te tilla 10 vjet me vone se meshkujt, ne moshen 70-80 vjecare ndersa meshkujt ne moshen 50-60. Fillimisht eshte besuar se nje faktor ka qene niveli i estrogjenit tek femrat, por nje studim i koheve te fundit ka treguar se femrat e pas menopauzes kane patur me shume komplikacione ne rasted kur u eshte dhene estrogjen, pra ky supozim eshte provuar te jete pa baze.

NJe arsye per vonesen e problemeve kardiovaskulare mund te jete mungesa e hekurit ne organizmin e femres, sidomos atyre ne moshe te re,  nga humbja e gjakur gjate periodave. Hekuri luan nje rol te rendesishem ne reaksionet e qelizave te cilat prodhojne radikalet e lira (free radicals) qe mendohet te shkaktojne plakjen e qelizave. Ne dieten tone burimi kryesor i hekurit eshte mishi i kuq, gje qe tregon se perse te hash nje diete vegjetariane eshte me shendetshme per ne. Nje studim ne Hollande tregoi qe zonat qe hanin mish te kuq kishin 2 here me shume semundje te zemres ne krahasim me zonat qe hanin nje diete vegjetariane.

Nje mundesi tjeter pak me e komplikuar eshte Kromozoni X, tek femrat gjenden dy kromozone X, X  ndersa tek mashkulli gjenden X, Y. gjate plakjes dhe vdekjes se qelizave tek mashkulli ka me shume mundesi per demtim sesa tek femrat ku disa qeliza mbijetojne si rezultat i variacionit te Kromozonit te dyte X ndersa meshkujt nuk e kane kete shanc.

Si shpjegohet qe disa meshkuj te cilet kane abuzuar me fizikun e tyre me droga te ndryshme, duhan dhe alkon, jetojne me shume se 100 vjet ? Mendohet se ata mund te kene “genet qe mundesojne  jetegjatesine” – te cilet po kerkohen me cdo kusht per tu gjetur nga shkencetaret. Nderkohe shume meshkuj perpiqen dhe kujdesen per shendetin e tyre dhe perseri me zor arrijne deri tek te 80-tat. Keta te dytet mund te kene “genet e semundjes”, kombinimi i te cileve mund te jete i demshem per shendetin e meshkujve. Jane keto gene te cilet i japin avantazh femres sepse ne qofte se a demtim te njerit kromozon X, femra ka nje kromozon X te dyte i cili mund te kompensoje per demtimin e te parit.

Arsye te tjera pse meshkujt kane jete me te shkurter jane; “stuhite e testosteronit” te cilet perjetohen nga meshkujt ne adoleshence dhe te 20-tat e tyre, variacioni dhe sasite e medhaja te ketij hormoni shkaktojne ndryshime te medhaja ne sjelljen e tyre. P.sh. pijne shume alkol nuk vendosin rripin kur jane ne makine dhe jane me agresive me armet etj., sjellje qe shkaktojne vdekje ne moshe te re. Nje femenomen i verejtur tek te depresionuarit eshte se meshkujt jane me te sukseshem nqs tentojne te vrasin vehten.

70% i ndryshimit ne moshe midis meshkujve dhe femrave shkaktohet nga faktore te mjedisit dhe vetem 30% nga genet. Ky lajm eshte shume i mire sepse faktoret e mjedisit ne mund ti manipulojme. Pra te gjithe kemi mundesine per te jetuar me teper se 80 vjet.

Si rregull jane 3 gjera qe meshkujt kane ne disavantazh nga femrat. Pijne shume here me shume duhan se to, dhe ata hane ushqime me nivele te larta kolesteroli.

Nje arsye tjeter ndoshta eshte reagimi ndaj stresit. Meshkujt ndryshe nga femrat tentojne ta mbajne brenda, ta fshehin, kurse femrat e kane me kollaj ta shprehin te lehtesohen. Stresi luan nje rol shume te rendesishem tek semundiet kardio-vaskulare.