Shpeshhere na bie te flasim me persona qe u vjen aq shume ere goja sa qe smund tu qendrosh afer. Megjithese eshte kaq repulsive dhe antisociale era e gojes eshte nje problem me i zakonshem sec mendoni. Vetem ne Amerike, jane rreth 90 milion veta qe kane probleme te eres se gojes. Nje ere e keqe nga goja jo vetem qe te largon nga shume veta por mund te jete shenje e problemeve madhore te shendetit. Zakonisht era nuk eshte thjesh higjene e keqe, por sinjalizon probleme me mishin e dhembeve, probleme me melcine, veshkat ose shenje diabeti.Gjithashtu nje infeksion i gojes mund te sjelle probleme me zemren.

Cfare duhet bere ne qofte se ju ose nje i njohuri juaj ju vjen ere e keqe nga goja te cilen as nje mente nuk mund ta mbuloje?

Pastroni gjuhen. Gjuha e njeriut i pernjet nje karpeti te dendur, pra eshte nje vend plot te cara dhe gropa ku depozitohen mbeturina ushqimesh te ndryshme dhe bakterie. Nje pastrim i lehte i gjuhes kur lani dhembet mund te zhduke problemet e eres qe ka burimin nga ushqimet e kalbezuara ne te caren e gjuhes dhe bakteriet qe shkaktojne ere te keqe.

Pertypni cimcakiz. ndoshta duket pak e tepruar por pertypja e vazhdueshme e cimcakizit (mundesisht pa sheqer) eviton eren e keqe te gojes. Pertypja stimulon gjendrat e peshtymes te cilat lajne dhe largojne shumicen e bakterieve qe ndodhen ne goje. Pervec larjes peshtyma ka disa lende antiseptike dhe enzima te cilat reduktojne bakteriet e eres se keqe. Kjo eshte arsyeja qe ne mengjes goja vjen ere,sepse gjate naten prodhimi i peshtymes pakesohet. Gjithashtu po te vereni personat me disa probleme mjekesore, ose qe jane ne mjekime qe pakesojne peshtymen , u vjen goja ere.

Pini uje. shume veta as qe e marin vesh qe trupi i tyre eshte i dehidruar. Pirja e ujit ka shume aspekte pozitive per trupin dhe pakesimi i eres se gojes eshte njeri prej tyre. bejeni zakon te pini uje rregullisht dhe keshtu mundesoni nje pakesim te bakterieve qe sjellin eren e keqe te gojes.

Shkoni tek dentisti. Nje re e keqe e gojes mund te jete jashte mundesive qe keni ju per ta ndaluar. Goja mund te vije ere nga disa semundje te mishit te dhembeve , prishje te dhembeve , infeksion, problome te melcive apo veshkave. Ne qofte se dentisti nuk gjen gje qe ka problem ne goje atehere keshillohet nje vizite e mjekut per te pare nqs keni ndonje problem me te madh.

Hani nje cope buke. Ne qofte se jeni ne diete me kalori te reduktuara, nje prej efekteve dytesore te tyre eshte era e gojes nga mungesa e karbohidrateve. Gjithashtu mund ta maskoni kete lloj ere ne qofte se hani ndonje embelsire te vogel.

Perdorni solucione te lengshem per larjen e dhembeve. Pasta e dhembeve dhe furca largojne mbeturinat dhe bakterjet qe mund te prekin por smund te lajne mbetjet midis dhembeve apo poshte mishrave.Pervec furces nje larje me solucion te lengshem eviton kete problem.

Peshku eshte nje prej ushqimeve me te shendetshme te dietes tone por sa peshk duhet te hane grate shtatzana apo a duhet te hane peshk?

Peshku dhe Shtatzania

Nje prej “yjeve” te tavolines, peshku dhe molusqet kane zene vend te pare dhe rekomandohet si frutdhenes ne mbajtjen e nje diete te shendeteshme, dhe te nje zemre te shendetshme. Ndersa tuna, salmoni etj, rekomandohen shpesh, per efektin e ngrenies se peshkut nga grate shtatezena flitet shume pak. Aq me pak te qarte jane faktet rreth ketij fenomeni. A eshte e rezikshme ngrenia e peshkut per femijet ne park, a ndikon merkuri (zhiva) qe gjendet ne peshk tek keto qenie te brishta? A duhet te konsumojne mamate shtatzane peshk?

Shpeshhere studimet kane dhene rezultate konfliktuese rreth kesaj teme. Por cmendojne ekspertet e kesaj fushe?

Robert Goyer, i University of Western Ontario, mbeshtet konkluzionin e EPA (agjensise per mbrojtjen e mjedisit) se nenat shtatzane duhet te bejne kujdes me konsumimin e peshkut sepse toksiciteti i merkurit mund te demtoje femijen ne bark.

Vjet,  per here te pare, EPA dhe FDA (agjensia per administrimin e ushqimit dhe ilaceve) dy agjensite me te rendesishme te mjedisit dhe shendetit permenden te mirat dhe te keqijat e peshkut.

“Peshku dhe prodhimet e detit permbajne nje sere vlerash ushqimore dhe proteina, jane te pasura ne saturated fats, dhe permbajne omega-3 fatty acids. Nje diete e balancuar me peshk mundeson nje rritje te shendetshme e normale te femijes, dhe gjithashtu nje zemer te shendetshme. Nenat dhe femijet ne moshe te vogel duhet te perfshijne ne diete peshk per shkak te vlerave ushqimore te shumta.” Deklaruan te dyja agjensite se bashku.

Por meqenese shume specie peshku kane nivele te larta merkuri, mund te jene te demshme per femijet e palindur apo ata te nje moshe te njome. Merkuri mund te demtoje zhvillimin e trurit.

“Duhet te behet kujdes per modifikimin e dietes ne qofte se: planifikoni te mbeteni shtatezane, jeni shtatezane apo jeni duke mbajtur ne gji nje femije te vogel.”

Keshillat e EPA dhe FDA per grate shtatezana, qe planifikojne te mbeten shtatezane apo qe kane femije te vegjel:

Mos hani: Me shume se nje racion peshk ne jave. (nje kuti tuna ose e barabarta me kete mase)

Lloji i peshkut: Peshqit grabitqare si peshkaqeni peshku shpate etj, kane nivele shume me te larte merkuri se peshqit e tjere dhe nuk rekomandohen.

Peshqit lokale: te kapur ne lumenj dhe liqene mund te kene nivele shume here me te lart merkuri dhe nuk rekomandohen.

Merkuri gjendet ne menyre natyrale ne uje por djegja e mbeturinave, minierat dhe derdhja e mbetjeve industriale krijon nje rritje te sasise ne ushqimin qe konsumojme. Merkuri grumbullohet ne gjak dhe megjithese trupi e nxjerr jashte kete lende, merr rreth nje vit per tu pastruar nga nivelet e larta, keshtu qe per nenat e reja qe planifikojne nje femije duhet te kene kujdes me dieten shume kohe me pare se te jene shtatezana.

Niveli i merkurit ne lloje te ndryshme peshqish

Zemra Artificiale

Shkencetaret franceze ne bashkepunim me qendren e Mbrojtjes ajrore dhe hapesires (EADS) - njohur me mire per prodhimin e avionit Airbus, kane krijuar nje prototip zemre artificiale. Dr. Alain Carpentier, kirurgu ne krye te studimit thote se pacientet e pare do te pajisen me organin eksperimetal brenda tre vjeteve te ardhshem.

“Fusha e kerkimit te zevendesimit te pergjithmonshem te zemres fiziologjike me nje aparat artificial ka qene pikesynimi me madhor i studimeve mjekesore” - thote Dr. Peter Weissberg, drejtori i Fondacionit Britanik te Zemres edhe pse ai vete nuk ka marre pjese ne kete studim. “Pyetja qendron nese kjo zemer artificiale do qendroje aq rezistente sa zemra natyra , duke rrahur 60-100 here ne minute per gjate gjithe jetes se pacientit”.

Krijuesit e zemres artificiale thone se deri tani zemra e tyre eshte ajo qe i ngjason me shume se cdo gje tjeter zemres natyrale. Studiuesit e pavarur jane dakord se kjo zemer ka arritur te materializoje nje seri permiresimesh ne krahasim me versionet e mepareshme te zemres artificiale. Tek zemra e re artificiale tashme gjenden jo me nje pompe por dy, duke reflektuar ndertimin e zemres natyrale, si dhe ne te gjenden nje sasi sensoresh te cilet reagojne ndaj aktivitetit fizik dhe automatikisht ngrene dhe ulin rritjen e zemres dhe presionin e gjakut.

Carpenter thote se aparati i ri perbehet prej materialeve bio-teknologjike, te cilat jane te fabrikuara nga inde prej kafsheve te trajtuara kimikisht per te reduktuar rezikun e mpikjes se gjakut, nje problem qe ka dominuar tek versionet e meparshme te zemrave artificiale.

Jarvik 7 nje zemer artificiale qe perdoret sot, nuk ka qene e krijuar per te zevendesuar zemren ne menyre permanente por vetem si organ per asistimin e kirurgeve gjate  operacioneve ose transplanteve. Prototipet e krijuar per te zevendesuar zemren si AbioCor apo versioni i eksperimentuar nga MagScrew nuk kane arritur te imitojne rrahjet e zemres sipas aktivitetit fizik dhe nevojes se pacientit.

“Kjo aftesi e kesaj zemre per te lexuar te dhenat fiziologjike eshte nje hap para, i cili do mundesoje pacientet per te patur nje jete me normale” thote presidenti i Shoqerise Amerikane te Zemres, Dr. Timothy Gardner.

Ky eshte nje lajm i mire per rreth 20,000 paciente qe cdo vit jane ne pritje te nje zemre per transplant dhe qe fatkeqsisht vetem cereku i tyre arrin te gjeje nje donator. Mundesia per te patur nje organ artificial do te shkurtoje listat e pritjeve per transplant dhe do te mundesoje nje shanc jete ne 17 milion paciente qe cdo vit vdesin prej semundjeve te zemres. transplantet e para do jene per pacientet ne gjedje kritike te cilet mbahen ne aparate dhe jane ne pritje te vdekjes, por me vone mendohet qe kjo zemer artificiale te vendoset edhe ne moshat e reja qe kane nje shanc me te madh per te mbijetuar dhe per tu rikuperuar me shpejt.

Deri me tani zemra “Camat” eshte testuar me sukses tek kafshet dhe brenda dy vjetesh mendohet qe te aprovohet per testim tek njerezit. Nje prej problemeve qe duhen zgjidhur tek prototipi eshte jeta e baterive. Megjithese Camat ka treguar nje permiresim te madh ne krahasim me zemrat e rivaleve te cilat punonin vetem 30 minuta me bateri, jeta e saj eshte vetem 5-16 ore, nje gje qe krijon problem me rikarikimet e shpeshta. Eshte nje problem i madh per te gjetur menyren e karikimit te baterive pa krijuar infeksion, por meqenese ky aparat eshte krijuar per te ndihmuar 40-50 vjecaret te cilet nuk do kishin shanc tjeter per te jetuar dhe do te vdisnin, karikimi i baterive dis here ne dite nuk eshte ndonje drame e madhe.

Cmimi i zemres artificiale kur te dale ne treg, mendohet te jete rreth 250 mije dollare.

Ne vendet e industrializuara femrat jetojne mesatarisht 5-10 me gjate se meshkujt ndersa te 85% e personave mbi 100 vjec jane femra? Si shpjegohet nje gje e tille? Ja disa pergjigje te kesaj pyetje sipas Tom Pearls i Universitetit te Bostonit.

Ne rradhe te pare eshte vonesa e problemeve kardio-vaskulare tek femrat. Femrat perballen me probleme te tilla 10 vjet me vone se meshkujt, ne moshen 70-80 vjecare ndersa meshkujt ne moshen 50-60. Fillimisht eshte besuar se nje faktor ka qene niveli i estrogjenit tek femrat, por nje studim i koheve te fundit ka treguar se femrat e pas menopauzes kane patur me shume komplikacione ne rasted kur u eshte dhene estrogjen, pra ky supozim eshte provuar te jete pa baze.

NJe arsye per vonesen e problemeve kardiovaskulare mund te jete mungesa e hekurit ne organizmin e femres, sidomos atyre ne moshe te re,  nga humbja e gjakur gjate periodave. Hekuri luan nje rol te rendesishem ne reaksionet e qelizave te cilat prodhojne radikalet e lira (free radicals) qe mendohet te shkaktojne plakjen e qelizave. Ne dieten tone burimi kryesor i hekurit eshte mishi i kuq, gje qe tregon se perse te hash nje diete vegjetariane eshte me shendetshme per ne. Nje studim ne Hollande tregoi qe zonat qe hanin mish te kuq kishin 2 here me shume semundje te zemres ne krahasim me zonat qe hanin nje diete vegjetariane.

Nje mundesi tjeter pak me e komplikuar eshte Kromozoni X, tek femrat gjenden dy kromozone X, X  ndersa tek mashkulli gjenden X, Y. gjate plakjes dhe vdekjes se qelizave tek mashkulli ka me shume mundesi per demtim sesa tek femrat ku disa qeliza mbijetojne si rezultat i variacionit te Kromozonit te dyte X ndersa meshkujt nuk e kane kete shanc.

Si shpjegohet qe disa meshkuj te cilet kane abuzuar me fizikun e tyre me droga te ndryshme, duhan dhe alkon, jetojne me shume se 100 vjet ? Mendohet se ata mund te kene “genet qe mundesojne  jetegjatesine” - te cilet po kerkohen me cdo kusht per tu gjetur nga shkencetaret. Nderkohe shume meshkuj perpiqen dhe kujdesen per shendetin e tyre dhe perseri me zor arrijne deri tek te 80-tat. Keta te dytet mund te kene “genet e semundjes”, kombinimi i te cileve mund te jete i demshem per shendetin e meshkujve. Jane keto gene te cilet i japin avantazh femres sepse ne qofte se a demtim te njerit kromozon X, femra ka nje kromozon X te dyte i cili mund te kompensoje per demtimin e te parit.

Arsye te tjera pse meshkujt kane jete me te shkurter jane; “stuhite e testosteronit” te cilet perjetohen nga meshkujt ne adoleshence dhe te 20-tat e tyre, variacioni dhe sasite e medhaja te ketij hormoni shkaktojne ndryshime te medhaja ne sjelljen e tyre. P.sh. pijne shume alkol nuk vendosin rripin kur jane ne makine dhe jane me agresive me armet etj., sjellje qe shkaktojne vdekje ne moshe te re. Nje femenomen i verejtur tek te depresionuarit eshte se meshkujt jane me te sukseshem nqs tentojne te vrasin vehten.

70% i ndryshimit ne moshe midis meshkujve dhe femrave shkaktohet nga faktore te mjedisit dhe vetem 30% nga genet. Ky lajm eshte shume i mire sepse faktoret e mjedisit ne mund ti manipulojme. Pra te gjithe kemi mundesine per te jetuar me teper se 80 vjet.

Si rregull jane 3 gjera qe meshkujt kane ne disavantazh nga femrat. Pijne shume here me shume duhan se to, dhe ata hane ushqime me nivele te larta kolesteroli.

Nje arsye tjeter ndoshta eshte reagimi ndaj stresit. Meshkujt ndryshe nga femrat tentojne ta mbajne brenda, ta fshehin, kurse femrat e kane me kollaj ta shprehin te lehtesohen. Stresi luan nje rol shume te rendesishem tek semundiet kardio-vaskulare.

warts

Lythat (warts) jane rritje te lekures te shkaktuara nga nje infeksion viral specifikisht nga virusi HPV (human papilloma virus). Ka rreth 60 lloje te ndryshme HPV. Virusi HPV stimulon rritjen e shpejte te qelizave qe gjenden ne pjesen e jashtme te lekures.  Lythat jane ngjitese dhe mund te perhapen shpejt nga kontakti me nje peson direkt, nga kontakt me nje objekt qe eshte infektuar nga personi me lytha. Zakonisht ky virus i nxit kto lytha (warts) te perhapen ne pjese te tjera te trupit.

Llojet me te perhapura:

Plantar warts (verruca pedis)- ky lloj lyth-i shfaqet zakonisht me kokrra si ngjyra e lekures ose ngjyre kafe e hapur dhe ka damare shume te vegjel qe duken si pika te zeza. Shfaqen me shume ne kembe.

Flat warts (verruca plana)- lyth i sheshte, shfaqet me shume tek adoleshentet dhe tek femijet, jane kokrra te lemuara dhe pak te sheshta, gjenden me shume ne fytyre por dhe ne kembe, sidomos tek femrat.

Genital wart ( verruca acuminata) -gjenden tek organet gjenitale, perhapen shume shpejt, jane ne ngjyre te lekures zakonisht si grup prej 3-4 cope, ndonjehere jane shume te vogla.

Kurimi:

Ne shume raste lythat jane te pademshme dhe zhduken vete pa kurim. Lythat ne zonen gjenitale duhet te konsultohen menjehere tek mjeku. Kurimi i lythave behet me:

-Ngrirje duke perdorur Liquid Nitrogen ( nitrogjen leng) i cili shkakton lythin te bjere zakonisht pas nje jave.

-Nderhyrje kirurgjike, ku lythi hiqet dhe baza e tij shkaterrohet duke perdorur nje gjilpere elektrike ose sic njihet ndryshe deep freezing.

-Me lazer, kjo perdoret vetem ne rastet kur lythat jane te veshtire per tu kuruar

GJithashtu ka ilace te ndryshme qe mund te gjenden ne farmaci por kjo zgjat gati me shume se 1 muaj dhe mbasi lekura sherohet, ka mundesi qe lythi te shfaqet perseri.

Nje metote tjeter popullore e perdorur shume nga njerezit eshte me ngjites ose duct tape. Vihet duct tape tek zona e infektuar dhe mbahet per 6 dite, pas 6 ditesh hiqet ngjitesi dhe sona e infektuar futet ne uje duke e mbajtur per disa minuta. Pastaj krruhet mire me pumice stone. Kjo perseritet derisa lythi te zhduket, gje qe mund te zgjasi me muaj por qe ka dale te jete efektive

Cfare eshte?

Kjo diete ka qene ne qarkullim qe prej vitit 1985 ne internet dhe  kopje te saj jane bere popullore sepse premton humbje peshte ne menyre te shpejte, pastrim te brendshem te trupit, ulje te Kolesterolit dhe rritje te energjise se trupit. Sidoqofte nuk egziston asnje burim shkencor qe te vertetoje kete “reaksion special te metabolizmit” qe vjen duke hyre ne kete diete.

Shpesh here eshte quajtur “Dieta e Klinikes se Klivelandit”, dieta 3 ditore eshte nje plan te ngreni i cili duhet ndjekur rreptesisht per 3 dite dhe me past ndiqet nga 4-5 dite se ngreni ushqime normale, para se te fillosh regjimin 3 ditor serisht.

Optimisteve te Dietes 3 Ditore u premtohen 3kg humbje ne peshe ne 3 dite, megjithese realisht humbja e kesaj peshe mund te jete thjesht humbje lengjesh dhe jo humbja e dhjamit te trupit i cili eshte pikesynimi i cdo diete. Kjo diete nuk permend ushtrime fizike per shoqerimin e saj.

Cfare mund te hash?

Dieta 3 Ditore ka nje plan ushqimi i cili duhet ndjekur ne menyre precize. Racionet duhen ngrene ne menyre te sakte sipas specifikimit dhe praktikuesit e kesaj diete paralajmerohen qe te mos hane me shume sec duhet sepse ne kete menyre dieta mund te deshtoje ne humbjen e 3kg-ve te premtuar. Gjithashtu praktikuesit e saj nuk duhet te lene pa ngrene racionet e caktuara edhe ne qofte se skane uri.

Plani ushqimor i Dietes 3 ditore:

Dita e pare

Mengjesi

• nje filxhan kafe ose caj (pa qumesht) jo me sheqer por me embelsues (sweet n low, equal etj.)
• 1/2 grapefruit ose lengun e saj
• 1 cope buke te thekur me 1 luge gjalpe kikirikesh siper

Dreke

• 1/2 filxhan me tuna
• 1 cope buke te thekur
• nje filxhan kafe ose caj (pa qumesht) jo me sheqer por me embelsues (sweet n low, equal etj.)

Darke

• 85g pule ose ndonje mish tjeter pa dhjame
• 1 filxhan me mashurka
• 1 filxhan me karrota
• 1 molle
• 1 filxhan me akullore vanilje

Dita e dyte

Mengjesi

• nje filxhan kafe ose caj (pa qumesht) jo me sheqer por me embelsues (sweet n low, equal etj.)
• 1 veze
• gjysem banane
• 1 cope buke te thekur

Dreka

• 1 filxhan gjize ose tuna
• 8 biskota te kripura (saltine crackers)

Darka

• 2 salcice prej mish lope
• 1 filxhan brokoli ose laker
• 1/2 filxhani karrota
• 1/2 banane
• 1/2 filxhane me akullore vanilje

Dita e trete

Mengjesi

• nje filxhan kafe ose caj (pa qumesht) jo me sheqer por me embelsues (sweet n low, equal etj.)
• 5 biskota te kripura
• 30gr djath te verdhe
• 1 molle

Dreka

• nje filxhan kafe ose caj (pa qumesht) jo me sheqer por me embelsues (sweet n low, equal etj.)
• 1 veze te ziere
• 1 cope  buke te thekur

Darka

• 1 filxhan tuna
• 1 filxhan me karrota
• 1 filxhan lulelaker
• 1filxhan pjeper
• 1/2 filxhani me akullore vanilje

Pervec ushqimeve te mesiperme personi qe i ka hyre kesaqj diete strikte, pi dhe 4 gota une ne dite ose pije tjeter qe nuk ka asnje kalori.

Si funsionon kjo diete?

Nga nje “force magjike” e padeklaruar, kombinimi i ushqimeve te mesiperm krijon nje reaksion tek metabolizmi i trupit dhe shumefishon tretjen e dhjamit. Meqenese per kete diete nuk gjendet as liber as autor eshte pak veshtire te shpjegosh se si ndikon ne “pastrimit e brendshem te trupit” apo ne “shtimin e energjise” dhe “uljes se kolesterolit”.

Sic kuptohet dhe nga emri, Dieta 3 Ditore zgjat vetem 3 dite , e ndjekur nga 4-5 dite “ushqimi normal” dhe me pas perseri ne dieten 3 ditore deri sa te keni arritur pikesynimin tuaj te hubjes se peshes. Qellimi i kthimit tek ushqimi normal eshte qe te ndalosh ngadalesimin e  metabolizmit ose kthimin e tij ne gjendjen e ruajtjes se dhjamit apo vdekjes nga uria.

Sistemi i Tretjes

E ke keni vrare ndonjehere mendjen se cfare ndodh me ushqimin pasi kalon buzet tuaja? Pas cdo kafshate ushqimi niset ne nje udhetim magjik. (E dini qe gjatesia e rrugeve te tretjes eshte e barabarte me ate te nje autobuzi firzamonike?)

Qelizat e shijimit.

Ne kemi rreth 10000 kokriza te vogla ne gjuhe me te cilat shijojme ushqimet. Sapo fusim dicka ne gjoje keto kokrra behen aktive. Keto lloje nervash te specializuara, zbulojne perberjen kimike te ushqimit dhe i dergojne mesazh trurit. Pa to nuk do mund  te dallonim te emblen , te kripuren, te hidhuren apo te tharten.

Teksa qelizat e shijimit jane te zena me ate qe dijne te bejne vetem ato, dhembet copetojne ushqimin ne copa te vogla qe mund te treten me kollaj dhe pershtyma lag dhe zbut ushqimin, qe te mos demtoje rruget e tretjes gjate udhetimit per ne stomak.

Stomaku

Pasi gelltisni ushqimin, ai udheton nepermjet ezofagut drejt stomakut. Ketu shtohen lengjet tretese dhe ushqimi perzjehet per disa ore. Kur stomaku mbaron se punuari gjithcka qe keni ngrene eshte kthyer nje leng ne forme “paste”. Kjo paste kalon drejt zorres se holle nepermjet nje vrime te vogel. (Acidet e stomakut jane aq te forte sa ngordhin pjesen me te madhe te bakterieve, mund ti krahasosh me acidet industriale qe perdoren per pastrimin e metaleve)

Zorra e holle

Ketu ndodh tretja me aktive e ushqimeve. Per te perballuar aciditetin e pastes qe vjen nga stomaku, ne zore te holle shtohen alkalina dhe enzima te ndryshme te cilat shperbejne ushqimet ne karbohidrate, yndyrna dhe proteina. Kesaj mase i shtohen edhe disa lengje nga temthi te cilat ndihmojne tretjen e metejshme. Pasi lendet ushqyese jane kthyer ne thermija te vogla, thithen nepermjet mureve te zorreve dhe kalojne ne gjak dhe shperndahen ne trup.

Zorra e Trashe

Gjithe ushqimet qe nuk mund te treten perfundojne ketu, (si psh fibra). Zorra e trashe ben ruajtjen e ketyre mbeturinave deri sa vjen koha e udhetimit final … ne banje. (mesatarja e jashteqitjes eshte 75% uje, pjesa tjeter eshte fiber, qeliza te ngordhura, dhe bakterie)

Ky grup ushqimesh permban qumeshtin, kosin, djathin, gjizen, por jo gjalpin,  margarinen apo kremin, sepse ato i perkasin grupit te “yndyres dhe sheqerit”. Ushqimet e ketij grupi permbajne shume vlera ushqyese por kryesish jane te pasura me Kalcium.

Rendesia e Kalciumit

Kalciumi eshte minerali i cili forcon dhembet dhe kockat tuaja dhe garanton funksionimin e rregullt te nervave dhe muskujve. Eshte vecanerisht i rendesishem per zhvillimin, rritjen e trupit te njeriut. Kalciumi vazhdon ti forcoje kockat deri ne moshen 30-35 vjecare, kur arrihet masa maksimale e tyre.

Pas kesaj moshe fillon plakja natyrale, dhe kockat fillojne te dobesohen gradualisht dhe te humbasin dendesine e tyre. Ne qofte se deri ne kete pike nuk keni marre kalcium te mjaftueshem ne dieten tuaj, ka nje rrezik qe kockat te mos arrijne te perballojne kete dobesim dhe krijohet nje brishtesi e tyre dhe mund te thyhen shume lehte. Kjo semundje quhet Osteoporoza (osteoporosis).

Kalcium per Veganet dhe per personat qe nuk tolerojne laktozen

• Ne qofte se dieta juaj nuk permban qumesht, bulmetra apo ne qofte se trupi nuk honeps dot sheqerin e qumeshtit lactozen, atehere keni disa alternativa te tjera:

• Blini qumesht soje, kos dhe djathra te pasuruara me kalcium ne menyre artificiale
• Hani sallatat/barerat jeshile  te erret si spinaqi dhe brokoli
• perdorni bajame ne ushqimet tuaja
• duke ngrene fruta te thata si (fiq, hurma arabie) merrni nje sasi te konsiderueshme kalciumi
• Nqs nuk jeni vegane mund te shtoni ne dieten tuaj , karkalecat sardelet, anchovies si burim alternativ Kalciumi

Sa jane masat e kalciumit qe duhen marre?

Doktoret rekomandojne 700mg  kalcium ne dite si per meshkujt po ashtu edhe per femrat. E perkthyer ne gjuhen e ushqimeve kjo gje do te thote:

• 2 gota qumesht
• dy tasa kos
• afersisht 80gr djathe

Lajmi i mire eshte se per te mare kalciumin nuk duhet te hash ushqime te yndyreshme. E njejta sasi kalciumi gjendet ne qumeshtin e skremuar dhe ate te pa skremuar, si dhe e njejta sasi ne djatherat me yndyre te reduktuar.